Kamer: wens orgaandonatie in paspoort zetten

Iedere Nederlander moet in paspoort of rijbewijs kunnen aangeven of hij na overlijden zijn organen al dan niet wil afstaan. Dat wil een kamermeerderheid van PvdA, VVD, D66 en LPF.

De verwachting is dat met codicillen in de identiteitsbewijzen meer mensen zich als orgaandonor opgeven en de wachtlijsten voor orgaantransplantaties korter worden. Patiënten moeten nu vaak te lang op een transplantatie wachten, waardoor ze voortijdig overlijden. De gemiddelde wachttijd voor een niertransplantatie is 4,5 jaar. Dat in Nederland relatief weinig organen voor transplantatie beschikbaar zijn, komt onder meer doordat nabestaanden meestal de knoop doorhakken. Het komt vaak voor dat naasten de wens van de overledene om organen af te staan, naast zich neerleggen.

Het idee om het legitimatiebewijs te gebruiken als donorcodicil komt van D66. De coalitiepartij wil zo ook voorkomen dat levende, gezonde donoren onder druk worden gezet om bijvoorbeeld een nier af te staan. Begin volgend jaar formuleert het kabinet een standpunt over donorregistratie. De huidige Wet op de Orgaandonatie is vijf jaar oud. Mogelijk wordt besloten over te gaan op het meer dwingende systeem van donorregistratie, zoals België kent. Daar is iedereen automatisch donor tenzij bezwaar wordt aangetekend, met het gevolg dat de wachtlijsten er fors korter zijn dan in Nederland. Recent onderzoek van het Rathenau-instituut wijst uit dat ruim 60 procent van de Nederlandse bevolking vóór zo’n systeem van automatische orgaandonatie is. Ook belangenverenigingen als de Nederlandse Nierpatiëntenvereniging zijn voor invoering. Uit het Rathenau-onderzoek blijkt verder dat 22 procent van de Nederlanders vindt dat mensen die bereid zijn organen af te staan, voorrang moeten krijgen als zij zelf een transplantatie moeten ondergaan. Zij krijgen de steun van D66. ,,Wie nee aankruist, wat ieders goed recht is, moet achteraan aansluiten in de rij van wachtenden wanneer hij of zij zelf een transplantatie nodig heeft’’, vindt kamerlid Lambrechts. Ethicus G. den Hartogh, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en opsteller van het Rathenau-rapport over orgaandonatie, vindt het acceptabel dat mensen die geen orgaandonor willen zijn, langer moeten wachten als ze zelf een transplantatie nodig hebben. Den Hartogh: ,,Die groep draagt dan de gevolgen van de eigen keuzes die zijn gemaakt.’’ Hij vindt dit principe ‘maatschappelijk aanvaardbaar’. De ethicus tekent erbij aan dat mensen niet mogen sterven door de gevolgen van hun keuze.

Burgers die zich als orgaandonor laten registreren, zouden op hun aanmeldingsformulier volgens Den Hartogh ook moeten kunnen aangeven dat hun organen na hun dood in principe ten goede moeten komen aan burgers die zichzelf ook als donor hebben aangemeld.

Hij vindt verder dat familieleden geen vetorecht moeten kunnen uitspreken over een orgaandonatie, als de overledene zichzelf als donor had aangemeld. Het komt nu regelmatig voor dat familieleden verbieden bij een overledene organen weg te nemen, hoewel die bij leven had aangegeven wel donor te willen zijn.

De Tweede Kamer buigt zich begin volgend jaar over de toekomst van de orgaandonatie.