Hersendood

In het blad Verpleegkunde-nieuws schrijft verpleegkundige en ethicus Erwin Kompanje tweewekelijks een colum. Hier een deel uit een van zijn ‘hersenkronkels’.

Hersendood is een zeer raar verschijnsel, een bijproduct van intensive care en dan met name van het kunstmatig beademen van de genoemde patiënten. Zonder IC en kunstmatige beademing geen hersendood. Bij de hersendode patiënt klopt het hart nog en ‘leeft’ het lichaam, maar is het brein dood. Dat is goed vast te stellen, en ik denk dat een hersendode patiënt ook echt als dood te beschouwen is, omdat de ziel van de mens, zijn persoonlijkheid, het individu een hersenfunctie is. Dus hersendood is de dood van een individu. Het levende lichaam doet er dan niet meer toe. Dus geen morele reden om organen niet uit te nemen uit het levende lichaam van een hersendode patiënt. Een probleem is alleen dat er steeds minder hersendode mensen voorkomen: de hersendood is aan het uitsterven.

In twintig jaar tijd is het aantal hersendode patiënten sterk gedaald. Als gevolg van preventie van verkeersongevallen, maar ook preventie van roken en een hoge bloeddruk, belangrijke oorzaken van hersenbloedingen. Ook betere preklinische en klinische behandeling heeft gezorgd voor een absolute daling van het aantal hersendoden.
Dit is uitermate triest voor wachtenden op een donor-orgaan, omdat de absolute daling in het aantal patiënten die hersendood raken een belangrijke oorzaak vormt voor het donortekort, maar het is uiteraard fantastisch voor patiënten met deze ernstige aandoeningen.

Het is maar net aan welke kant je staat. In België en Spanje doen ze het zo goed hoor je vaak zeggen. Ja, haal je de koekoek, meer verkeersdoden en overledenen door hersenbloedingen in die landen in vergelijking met Nederland. Wat is succes? Voor een wachtende op een orgaan is uiteraard Spanje een eldorado, maar voor behandeling van patiënten met een ernstige acute neurologische aandiening een ‘place not to be’.
Einde citaat.