Geen winst na nieuw donorsysteem

Een nieuw registratiesysteem waarbij mensen automatisch donor worden tenzij ze anders aangeven, levert niet of nauwelijks extra orgaandonaties op.

Volgens onderzoeksbureau NIVEL stijgt weliswaar het aantal 'papieren' donoren, maar is het zeer de vraag of het werkelijke aantal ook toeneemt. Toch heeft een commissie gisteren de regering geadviseerd het nieuwe systeem in te voeren. De kans is groot dat minister Hoogervorst van Volksgezondheid het advies overneemt.

Nederland kampt al jaren met een tekort aan donororganen. Op dit moment geven mensen zelf aan of ze donor worden. Zo'n 20 procent staat te boek als donor, 12 procent wil niet en nog eens 5 procent laat dit over aan nabestaanden. Van bijna tweederde van de Nederlands bevolking is onbekend wat hij of zij wil.

Het Nederlandse Instituut voor Onderzoek van de Volksgezondheidszorg (NIVEL) onderzocht of een nieuw systeem van donorregistratie verbetering kan brengen. Alle Nederlanders boven de achttien krijgen dan een brief dat ze als donor te boek staan, tenzij ze binnen een bepaalde periode anders aangeven. Daarna volgt een bevestiging, maar ze kunnen te allen tijde hun registratie wijzigen. Deze methode leidt tot een spectaculaire stijging van het aantal toestemmers, namelijk van 20 naar 53 procent.

Directeur Paul Beerkens van de Nierstichting en woordvoerder van de adviescommissie van Hoogervorst is hierover 'uitermate positief en enthousiast'. "Dit is een structurele vergroting van het aantal donoren. Wij verwachten dat hierdoor het jaarlijkse aantal orgaandonaties verdubbelt. En dat is hard nodig, want een nierpatiënt staat gemiddeld 4,5 jaar op de wachtlijst voor een nieuwe nier. Jaarlijks overlijden tweehonderd mensen omdat een orgaan te laat komt."

Volgens Roland Friele, die namens het NIVEL het nieuwe systeem onderzocht, maakt de commissie een denkfout. Hij stelt dat het om een 'papieren winst' gaat. In het huidige systeem blijkt dat een flink aantal mensen die niet als donor te boek staan, uiteindelijk toch organen afstaat, omdat de nabestaanden daar toestemming voor geven. In het nieuwe systeem komen deze donoren hoogstwaarschijnlijk in de groep toestemmers. "Hierdoor blijft het aantal orgaandonaties per saldo gelijk."

Friele verwacht bovendien dat het aantal nabestaanden dat toestemt met orgaandonatie als de overledene als donor staat geregistreerd, daalt met 10 tot 15 procent.
Friele benadrukt dat de wijziging naar deze vorm van registreren in ons omringende landen evenmin tot grotere donoraantallen heeft geleid.
Friele neigt meer naar instandhouding van het oude systeem en ziet nog winst door middel van voorlichting. "De campagne van de Nierstichting om partners te stimuleren te praten over het donorschap, werkt. Dat levert ongetwijfeld nieuwe aanmeldingen op."

Beerkens ontkent dat. "De bewustmaking is gelukt, maar het effect op het aantal donoren is nihil. Het oude systeem werkt niet en moet snel ingeruild voor de actieve registratie. Dan weten we tenminste ook van iedereen wat 'ie wil."