Nederlander denkt te weinig over de dood

Zes miljoen Nederlanders kregen afgelopen mei een brief met het verzoek donor te worden. Een kleine vierhonderdduizend reacties volgden. Een succes, vinden de organisatoren. Toch zal de actie uiteindelijk niet meer opleveren dan een handjevol donoren. 'Het blijft een kwestie van herhalen en herhalen.'

DEN HAAG | Is teleurstelling op zijn plaats als je na een groots opgezette campagne zes á zeven orgaandonoren overhoudt uit een groep van 360.000?

Nee, zegt Bert Elbertse, programmacoördinator van het Nationaal instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie (NIGZ).

"Elke actie op het gebied van orgaandonoren levert kleine aantallen op. Uit al onze acties hebben 360.000 mensen gereageerd. Daarvan zijn 140.000 potentiële donoren. Dat mag je best een succes noemen. Al is het een reëele schatting dat je van die groep 6 á 7 donoren zal overhouden. Een veelgemaakte berekening is dat uit een groep van 25.000 één donor komt. Ik begrijp dat het voor patiëntenverenigingen een bitter verhaal is. In Nederland staan er 1200 mensen op de wachtlijst voor een orgaantransplantatie. Dan betekenen zeven donoren niet zo veel."

Jaarlijks sterven ruim tweehonderd mensen omdat er niet op tijd een nier, hart of lever beschikbaar komt. De reden dat het zo moeilijk is geschikte donoren te vinden, is dat mensen onder specifieke omstandigheden moeten overlijden. Alleen donoren die op een intensive care-afdeling van een ziekenhuis sterven, kunnen organen afstaan.
"Organen als nieren, lever, longen en hart moeten doorbloed blijven. Dat kan alleen op een intensive care-afdeling. Maar de meeste mensen sterven daar niet", aldus Elbertse.
De Nierstichting spreekt van een 'mooie respons' op de verschillende werfacties voor donoren. "Maar we zeggen er direct bij dat dit soort acties het uiteindelijke probleem niet oplossen", zegt Paulien Plijter van de Nierstichting.

Dat is ook de mening van patiëntenverenigingen. Zo spreekt de Stichting Transplantatie Nu over een 'druppel op de gloeiende plaat'.

De Nierstichting is er ook voorstander van om de energie te richten op de realisering van een honderd procent donorregistratiesysteem. Tot nu toe zijn vijf miljoen Nederlanders geregistreerd van wie duidelijk is wie wel of geen donor wil zijn. Nog acht miljoen te gaan, zegt Plijter. "Afgelopen maart is het donorregistratiesysteem in de Tweede Kamer behandeld. Dat heeft het toen helaas net niet gehaald. We blijven er echter wel voorstander van. Het gaat ons te ver om iedereen bij voorbaat donor te laten zijn. Maar wel moet het mogelijk zijn dat van alle Nederlanders geregistreerd staat wat ze willen dat er met hun lichaam na hun overlijden gebeurt."

Begin september start in vijftien gemeenten een proef waarbij mensen nog eens onder ogen wordt gebracht hoe belangrijk donoren zijn. "Bij het aanvragen of vernieuwen van een paspoort krijgen mensen informatie mee over donorregistratie. En de vraag of ze zich willen laten registreren bij hun gemeente als donor of niet", zegt NIGZ-woordvoerder Bert Elbertse.

De registratie van donoren verloopt in andere landen voorspoediger dan in Nederland. "Wij bungelen onderaan de middenmoot", zegt Elbertse.

Dat is voor hem een teken dat het draagvlak in eigen land tekortschiet.

Vergeten

"Het is voor de meeste mensen nog een ver-van-mijn-bedshow. Mensen vinden het sowieso moeilijk om over hun eigen sterfelijkheid na te denken. Maar als je mensen vraagt of ze sympathiek staan tegenover orgaandonatie vindt negentig procent dat prima. Maar ze vergeten het snel. Zolang we het onder de aandacht brengen, denken mensen 'o ja, dat moet ik nog doen'. Het is een kwestie van herhalen, herhalen en nog eens herhalen."

In het najaar staat er weer een grootschalige actie gepland om de Nederlandse bevolking wakker te maken. Geen tv-actie zoals afgelopen voorjaar, bezweert Elbertse. "Maar het wordt wel een grote campagne."