Donatie verpleegkundige

Sinds 1 september is IC-verpleegkundige Bert Muitjens part-time donatiefunctionaris voor VieCuri Medisch Centrum voor Noord-Limburg.

Daarmee is hij de spil in de ziekenhuisorganisatie voor alles wat met orgaan- en weefseldonatie te maken heeft. Zijn belangrijkste taak is het geven van voorlichting aan artsen en verpleegkundig personeel om hen meer bewust te maken voor de mogelijkheden voor donatie. Hij zorgt ervoor dat goed wordt omgegaan met de donatieprocedures. Uiteindelijk is het doel om de orgaan- en weefseldonatie te bevorderen.

 

Met de intensive care afdeling als werkomgeving is Bert vertrouwd met donaties. "Wanneer ik denk aan orgaandonaties, dan wordt deze procedure in ons ziekenhuis redelijk goed gevolgd. Beter kan het met de weefseldonatie. Wanneer daar nog meer aandacht aan wordt besteed, valt er nog veel winst te behalen. In principe is iedereen die in dit ziekenhuis overlijdt een potentiële donor van weefsel zoals hoornvlies, huid of beenderen. Je merkt alleen dat hierover nog veel kennis ontbreekt, zowel bij hulpverleners als artsen en verpleegkundigen als bij de patiënten en hun naasten. Essentieel voor mij is om op dit gebied alert te blijven, continu informatie te verstrekken en meer bekendheid te geven aan de orgaan- en weefseldonatie in onze ziekenhuisorganisatie. Omdat ik op de IC werk, sta ik er dichtbij. Ik weet wat het inhoudt en kan vanuit die positie ook meer inhoud aan de functie van donatiefunctionaris geven." Is een patiënt klinisch dood, dan is hij voor de wet overleden. Als hij voldoet aan alle criteria voor donatie, dan moet de behandelend arts informeren bij de landelijke donorregistratie of de patiënt zijn organen en weefsels wel of niet beschikbaar heeft gesteld. Is het antwoord ja, dan mag de arts de patiënt als donor aanbieden, ongeacht de mening van de nabestaanden. Zo luidt de officiële regelgeving. In de praktijk werkt dit niet zo. "Een vraag om donatie, ligt heel gevoelig", vertelt Bert. "Je stelt op het verkeerde moment de verkeerde vraag op de verkeerde plaats. Toch is het belangrijk dat er aandacht is voor donatie en wel bij iedereen die in het ziekenhuis overlijdt. Essentieel daarbij is dat de procedure rondom de vraag voor donatie naar ieders tevredenheid verloopt. Daarvoor is een zorgvuldige communicatie noodzakelijk. Daarbij zal ik de hulpverleners ook ondersteuning kunnen bieden. Antwoord vinden op de vraag hoe je nu het beste de donatievraag bij de familie kunt aankaarten. In de toekomst zal ik hiervoor ook cursussen opzetten."

De donatiefunctionaris levert dus een bijdrage aan het correct uitvoeren van donatieprocedures en kan artsen en verpleegkundigen daarbij begeleiden. Verder wordt een registratie opgezet om te controleren en te registreren of alle professionals bij alle overledenen volgens de regels hebben gehandeld. Hierover vindt ook terugkoppeling plaats met de betrokken hulpverleners. Verder zal Bert –in nauwe samenwerking met de transplantatiecoördinator- begeleiding bieden in het nazorgtraject voor de nabestaanden. Binnen de ziekenhuisorganisatie heeft Bert de steun van de commissie weefsel- en orgaandonatie. Voorzitter van de commissie is internist-nefroloog dr. Ton Luik. In deze commissie worden gezamenlijk de plannen gemaakt voor de procedures hier in huis. Deze commissie vormt samen met Bert de motor van de verschillende activiteiten.

De functie van donatiefunctionaris is in 2000 in het leven geroepen op initiatief van de Nierstichting Nederland en de Nierpatiëntenvereniging LVD. De donatiefunctionarissen beschikken ook over een eigen website. Na de invoering van de Wet op de donorregistratie – met de bedoeling om meer donoren te werven – zette zich een forse daling in van het aantal donoren. En dat gebeurde terwijl er een groot tekort is aan organen. Om hier verandering in te brengen werd een actieprogramma opgezet om de wachttijd voor een nieuwe nier terug te brengen. Hiervoor werd aan zes ziekenhuizen gevraagd mee te doen aan een stimuleringsprogramma. Het initiatief werd door het ministerie van VWS ondersteund, die subsidie gaf om het aantal deelnemende ziekenhuizen te verdubbelen. Sindsdien zijn er in steeds meer ziekenhuizen donatiefunctionarissen aangesteld en de belangstelling neemt nog steeds toe. Eind 2002 zullen er in 36 ziekenhuizen donatiefunctionarissen zijn aangesteld. In 2003 vindt verdere uitbreiding plaats. Er zal dan een nieuwe donorwervingorganisatie operationeel zijn met in totaal 56 donatiefunctionarissen. De Nederlandse Transplantatiestichting maakt hier een plan voor.Uit een evaluatie is gebleken dat de ziekenhuizen met donatiefunctionarissen het Donorregister veel vaker raadplegen dan andere ziekenhuizen. Zij scoren beter met het aantal weefseldonoren dan het gemiddelde Nederlandse ziekenhuis.

Bert Muitjens, Donatiefunctionaris VieCuri.